fbpx Skip to main content

Znaczna część wiedzy o terpenach przekazywana pacjentom w gabinetach, aptekach i w materiałach edukacyjnych nigdy nie została zbadana ani udowodniona naukowo. We wrześniu 2026 roku zweryfikowałam w PubMed najczęściej powtarzane twierdzenia o 17 terpenach deklarowanych w profilach suszu konopnego dostępnego w polskich aptekach. Artykuł omawia pięć najgłębiej utrwalonych mitów: dla każdego wskazuję, czego w literaturze brakuje, jego prawdopodobną genezę i, tam gdzie to możliwe, dla jakiej cząsteczki dowody istnieją. Wspólnym mechanizmem błędu jest przeniesienie: efektu całej rośliny na jeden składnik, efektu związku pokrewnego na jego sąsiada chemicznego, a w jednym przypadku zdania z opisu patentowego do materiałów naukowych.

Wprowadzenie: problem kliniczny

Te twierdzenia zna każdy, kto ma styczność z terapią konopną. Mircen „otwiera barierę krew-mózg”, mango wzmacnia efekty THC, humulen hamuje łaknienie, pinen rozszerza oskrzela. Zdania te brzmią naukowo, w źródłach anglojęzycznych mają status oczywistości i powtarzają je poradniki, aplikacje mobilne, portale edukacyjne i większość materiałów, z których polska branża tłumaczy swoje treści, a także część farmaceutów w aptekach i moich kolegów po fachu. 

Prowadzę TerpeneAtlas.org, bezpłatną encyklopedię terpenów i porównywarkę odmian dostępnych w polskich aptekach, więc pytanie „skąd to wiadomo?” zadaję sobie dość często. We wrześniu zadałam je branżowym „pewnikom” o 17 terpenach deklarowanych w profilach polskiego suszu. Dla każdego twierdzenia szukałam w PubMed pracy dowodzącej danego działania terpenu (liczby trafień podaję według stanu na 11 października 2026 roku) i sprawdzałam trzy rzeczy: 

  1. Czy takie badanie istnieje? 
  2. Czy dotyczy tego związku, czy jego izomeru, pochodnej, związku o podobnej nazwie lub całej rośliny? 
  3. Czy badano ludzi, zwierzęta czy komórki pod mikroskopem?

Mit 1. Mircen ułatwia THC przejście przez barierę krew-mózg

To najczęściej powtarzane zdanie o terpenach. Ma wyjaśniać, dlaczego odmiany bogate w mircen „uderzają mocniej”, dlaczego są sedatywne i dlaczego taki sam procent THC daje u tego samego pacjenta różne efekty.

W PubMed zapytanie „myrcene and blood-brain barrier” zwraca zero wyników. „Myrcene and THC and absorption”: zero. Dziesięć trafień dla „myrcene and permeability” dotyczy przenikania olejków eterycznych przez skórę (PMID 19507114), błon komórkowych bakterii (PMID 37801906) i transportu związków aromatycznych chmielu przez nabłonek jelitowy w modelu Caco-2 (PMID 24977259). Nic o mózgu, nic o THC, nic o człowieku. Nikt tego nigdy nie badał, ani u ludzi, ani u zwierząt.

Skąd zatem to zdanie? Udało mi się ustalić źródło i nie jest nim badanie. Jest nim patent amerykański US10206888B2, „Cannabis-based therapeutic product for treatment of chronic pain”, zgłoszony 13 kwietnia 2018 roku i udzielony 19 lutego 2019 roku na rzecz CMG Partners Inc. W części opisowej stoi: „Myrcene has some very special medicinal properties, including lowering the resistance across the blood-brain barrier allowing itself and many other chemicals to cross the barrier more easily and quickly. Myrcene also increases cell membrane permeability, and in the case of cannabinoids like THC, myrcene allows the cannabinoid to take effect more quickly.” Zdanie nie ma przypisu. Nie cytuje żadnego badania, bo żadnego nie było.

Trzeba tu powiedzieć rzecz oczywistą dla prawnika, a nieoczywistą dla czytelnika materiałów o konopiach: patent jest dokumentem prawnym, nie naukowym. Urząd patentowy ocenia nowość, poziom wynalazczy i możliwość zastosowania przemysłowego, nie prawdziwość twierdzeń farmakologicznych w części opisowej. Opis patentowy nie przechodzi recenzji, nie wymaga danych i może zawierać każde zdanie, które zgłaszający uznał za użyteczne dla zakresu ochrony. Branża konopna cytuje jednak takie zdania jak literaturę, a ponieważ patenty są indeksowane w Google, ta treść przeniknęła do blogów, z blogów do ulotek, a z ulotek do artykułów i encyklopedii szybciej niż jakakolwiek praca w recenzowanym czasopiśmie. Tak patent stał się farmakologią.

Najciekawsza część tej historii jest jednak inna. Terpen, który rzeczywiście zwiększa przepuszczalność bariery krew-mózg, istnieje i należy do najlepiej udokumentowanych związków farmakologii chińskiej. To borneol. Zapytanie „borneol and blood-brain barrier” zwraca ponad sto prac. Przegląd z 2024 roku w Phytomedicine (PMID 38964157) omawia mechanizmy: borneol moduluje transportery bariery, w tym MFSD2A i kaweolinę-1 (PMID 41594832), i od dekad jest używany w medycynie chińskiej jako „przewodnik” prowadzący inne leki do mózgu. Deksborneol, jego prawoskrętny enancjomer, jest składnikiem preparatu edarawon z deksborneolem, zarejestrowanego w Chinach leku stosowanego w ostrym udarze niedokrwiennym (PMID 42647986). Borneol występuje w konopiach w ilościach śladowych i żaden producent obecny na polskim rynku nie deklaruje go w profilu terpenowym któregokolwiek ze swoich produktów. Mit o barierze nie jest więc całkiem zmyślony – został przypisany złemu terpenowi. A jeśli mircen nie zwiększa przepuszczalności bariery krew-mózg, to razem z tym zdaniem upada fundament, na którym połowa portali o tematyce konopnej zbudowała swoje porady, łącznie z najsłynniejszą z nich.

Mit 2. Mango przed waporyzacją wzmacnia działanie THC

Ten mit jest bezpośrednią konsekwencją pierwszego: skoro mircen otwiera barierę krew-mózg, a mango zawiera mircen, to owoc zjedzony przed sesją wzmocni działanie THC. Popularność tej rady w społecznościach pacjentów jest trudna do przecenienia. Geneza jest przejrzysta: wystarczyło połączyć zdanie z opisu patentowego z powszechnie znanym faktem, że mango pachnie mircenem. Nikt po drodze nie sprawdził ani badań, ani zawartości owocu.

Rekomendacja jest niezasadna z dwóch powodów. Pierwszy omówiłam wyżej: przesłanka o barierze nie istnieje. Drugi dotyczy samego owocu. W PubMed nie ma ani jednego badania, w którym ktokolwiek podałby mango przed konopiami i zmierzył cokolwiek; zapytanie „mango and cannabis” zwraca pięć prac i żadna nie dotyczy takiej interakcji; są wśród nich praca o polonie-210 w suszu i praca o alergenach wziewnych w Indiach. Co więcej, mango nie jest źródłem mircenu w takim sensie, w jakim się je opisuje. Całkowita zawartość związków lotnych w miąższu wynosi od 18 do 123 mg na kilogram owocu, zależnie od odmiany (Pino i wsp. 2005, PMID 15769159), a dominującym terpenem w połowie badanych odmian jest δ-3-karen, nie mircen. W profilowaniu 25 odmian z siedmiu krajów (PMID 29211747) mircen był składnikiem dominującym w jednej odmianie filipińskiej; w pozostałych przewodziły terpinolen, 3-karen, kariofilen i α-pinen. Mango kupione w polskim sklepie zawiera najczęściej ułamek miligrama mircenu, podanego doustnie i poddanego metabolizmowi pierwszego przejścia.

Dla porównania: jedyne badanie u ludzi z wyizolowanym mircenem doustnym badało podanie 15 mg w kapsułkach dziesięciu ochotnikom i oceniało kontrolę prędkości oraz liczbę popełnionych błędów na symulatorze jazdy (Johnson i wsp. 2023, PMID 37287732). To badanie pilotażowe, nie dotyczyło interakcji terpenu z THC i nie uprawnia do żadnego wniosku o „wzmocnieniu” jego działania. Podanie doustne mircenu faktycznie miało negatywny wpływ na mierzone parametry, ale wyciąganie na tej podstawie jakichkolwiek konkluzji dotyczących transportu THC przez barierę krew-mózg jest wnioskiem zdecydowanie zbyt daleko idącym.

Mircen dostał cudzą właściwość z patentu. Kolejny terpen dostał ją od rośliny, od której wziął swoją nazwę.

Mit 3. Humulen hamuje łaknienie

„Humulen tłumi apetyt, w przeciwieństwie do THC” to zdanie, które powtarza niemal każdy anglojęzyczny przewodnik po terpenach, a za nim polskie materiały dla pacjentów, zwykle z dopiskiem, że to dobra wiadomość dla osób obawiających się hiperfagii.

Zapytania „humulene and appetite” i „humulene and anorectic” zwracają w PubMed zero wyników. Dla „humulene and food intake” jest pięć trafień: dwa dotyczą pobierania granulatu z lucerny przez owce i jagnięta, dwa stawonogów (biedronek i pająka polującego na komary), jedno mieszanych olejków konopnych u szczurów. Dla samego humulenu nie istnieje ani jedna praca o wpływie na łaknienie, u ludzi ani u zwierząt.

Możemy się domyślać co jest podstawą tego wierzenia. Humulen zawdzięcza nazwę chmielowi (Humulus lupulus), a chmiel rzeczywiście hamuje łaknienie – tylko że robią to goryczki, czyli izo-α-kwasy, nie terpen. I dla goryczki mamy przeprowadzone badania u ludzi: gorzki ekstrakt z chmielu podany zdrowym mężczyznom zmniejszał spożycie energii i modulował wydzielanie hormonów jelitowych w randomizowanym badaniu krzyżowym (Walker i wsp. 2022, Am J Clin Nutr, PMID 35102364), zmniejszał głód podczas 24-godzinnego postu (PMID 31766216) i wpływał na motorykę górnego odcinka przewodu pokarmowego po podaniu do żołądka lub dwunastnicy (PMID 36781111). Mechanizmem jest aktywacja receptorów gorzkiego smaku TAS2R w komórkach enteroendokrynnych (PMID 39388530). Ktoś przeniósł efekt rośliny na jej najbardziej znany składnik lotny, a że humulen jest w konopiach, efekt trafił do konopi.

Wniosek dla medyka jest prosty: pacjent, który zgłasza nasilone łaknienie po konopiach, nie skorzysta z doboru odmiany bogatszej w humulen – zmienną, którą realnie można modyfikować, jest stężenie THC.

Mit 4. Selinadien i farnezen „działają przeciwzapalnie”, czyli właściwości pożyczone od sąsiadów

W profilach kilku polskich odmian pojawiają się selinadien i farnezen, a w materiałach edukacyjnych towarzyszy im szereg właściwości: przeciwzapalne, uspokajające, nasenne, przeciwbakteryjne. Sprawdziłam każdą.

Dla selinadienu PubMed zawiera pięć prac. Trzy dotyczą inżynierii enzymu syntazy selinadienu, dwie składu olejków eterycznych (cytryńca chińskiego i gujawy kostarykańskiej). Prac farmakologicznych o działaniu selinadienu na jakikolwiek organizm nie ma. Zero.

Dla farnezenu literatura jest obszerniejsza, ale niemal w całości biotechnologiczna i entomologiczna: (E)-β-farnezen jest feromonem alarmowym mszyc i surowcem do produkcji paliw w drożdżach. Dane „przeciwzapalne” pochodzą niemal wyłącznie z badań całych olejków, imbiru, rumianku, mięty, w których farnezen jest jednym z kilkudziesięciu składników. Jedyny wyjątek to praca in vitro: izolowany farnezen hamował napływ wapnia do ludzkich neutrofilów i ich chemotaksję (Schepetkin i wsp. 2022, PMID 35631467). Badań z izolowanym farnezenem u zwierząt lub ludzi nie ma. W pracy Johns Hopkins nad pięcioma terpenami u szczurów (PMID 37721993) farnezenu nie testowano, a w dwóch pracach o interakcji terpenów z receptorami kannabinoidowymi (Santiago i wsp. 2019, PMID 31559333; Raz i wsp. 2026, PMID 42349621) farnezen nie wykazał działania lub nie był badany.

Skąd zatem listy efektów? Z pomyłki nazw. Farnezol, alkohol o zbliżonej nazwie i strukturze, ma ponad dwa tysiące prac, w tym potwierdzających jego działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, i to jego właściwości kopiowane są do opisów farnezenu. Ten sam mechanizm dotknął sabinen: często cytowane badanie o działaniu przeciw próchnicy dotyczyło hydratu sabinenu, czyli zupełnie innego związku (PMID 29888127). Pokrewny ruch, z rośliny na składnik, stoi za mitem o humulenie i chmielu. Jeśli w profilu terpenowym odmiany widnieje związek, o którym w literaturze nie ma nic, rzetelne źródło powinno napisać „brak badań” i zostawić to zdanie. Dla pacjenta selinadien i farnezen w profilu to informacja o zapachu, nie o działaniu.

Mit 5. Pinen rozszerza oskrzela

„Pinen jest bronchodylatatorem, wspiera oddychanie”. To zdanie ma szczególny ciężar, bo pacjenci wdychają terpeny wprost do dróg oddechowych, a część z nich może chorować na astmę lub POChP. Geneza jest wyjątkowo czytelna: olejki eukaliptusowy i sosnowy od dawna stosuje się w inhalacjach, a pinen, nazwany od sosny (łac. Pinus), jest ich najbardziej rozpoznawalnym składnikiem. Efekt całego olejku przeniesiono na składnik, dokładnie jak przy chmielu i humulenie. Tyle że tu składnik działa odwrotnie niż całość. Warto dodać, że dla samego olejku sosnowego w PubMed nie ma ani jednego badania klinicznego bronchodylatacji; przebadany został olejek eukaliptusowy, który również zawiera pineny, a cząsteczki α- i β-pinenu są takie same niezależnie od drzewa, z którego pochodzą.

Lima i wsp. (2010, Fitoterapia, PMID 20302920) zbadali olejek Eucalyptus tereticornis oraz jego składniki α- i β-pinen na izolowanej tchawicy szczura. Cały olejek rozkurczał mięśniówkę w skurczu wywołanym potasem, ale skurcz wywołany acetylocholiną nasilał, i to samo robiły oba pineny, które nasilały także skurcz potasowy. Autorzy piszą wprost, że pineny nie odpowiadają za miorelaksację olejku, a prawdopodobny mechanizm ich działania to hamowanie acetylocholinoesterazy. Więcej acetylocholiny w drogach oddechowych to więcej skurczu; astma jest chorobą nadreaktywności, w której komponenta cholinergiczna jest celem leczenia, między innymi tiotropium.

Po stronie drażniącej dane są liczbowe. Nielsen i wsp. (2005, PMID 15910405) wykazali, że (+)-α-pinen wywołuje u myszy podrażnienie górnych dróg oddechowych z progiem około 70 ppm, co autorzy zestawiają z poziomem bez efektu około 40 ppm u ludzi, a od 200 ppm ograniczenie przepływu powietrza. Enancjomer (−) był znacznie słabszy, co odpowiada selektywności enancjomerowej znanej z badań przeciwzapalnych, gdzie (+)-α-pinen jest najsilniejszy, a (−)-α-pinen słabszy (PMID 24455984). W unijnej ocenie ryzyka produktów gospodarstwa domowego EPHECT α-pinen i d-limonen figurują wśród pięciu zanieczyszczeń powietrza wewnętrznego istotnych dla układu oddechowego, obok akroleiny, formaldehydu i naftalenu (PMID 26277440).

Dwie obserwacje dotyczą waporyzacji wprost. Podgrzewane terpenoidy z koncentratów konopnych emitują akroleinę, metakroleinę i cząstki ultradrobne (Tang i wsp. 2021, PMID 33825441). A fitol, terpenoid dodawany do wkładów jako rozcieńczalnik, wywołał u szczurów po inhalacji ciężkie uszkodzenie płuc, czego nie zrobił glikol propylenowy (PMID 33441006). To nie jest argument przeciw waporyzacji suszu, lecz przeciw obiecywaniu, że wdychany terpen „wspiera oddychanie”.

I znów ten sam wzorzec: prawdziwe badania kliniczne istnieją, tylko dla innej cząsteczki. Eukaliptol (cyneol) w dawce 3 × 200 mg doustnie poprawiał czynność płuc u 247 pacjentów z astmą w podwójnie zaślepionym badaniu z placebo (Worth i Dethlefsen 2012, PMID 22978309) i zmniejszał liczbę zaostrzeń u 242 pacjentów z POChP (Worth i wsp. 2009, PMID 19624838). To eukaliptol, nie pinen, ma dane z dróg oddechowych. Doustne, nie wziewne.

Dla pacjenta pulmonologicznego wniosek jest praktyczny i nie dotyczy wyboru odmiany, lecz drogi podania. Konopie są w Polsce surowcem farmaceutycznym, z którego apteka wykonuje leki recepturowe, więc wybór formy jest szerszy niż susz do waporyzacji: kapsułki, ekstrakty, krople podjęzykowe, w uzasadnionych przypadkach czopki. U chorego z astmą lub POChP rozmowa o formie przyjmowania leku powinna poprzedzać rozmowę o profilu terpenowym.

Implikacje praktyczne dla Lekarza

Rozmawiając z pacjentem o profilu terpenowym, warto rozdzielić trzy rzeczy: to, co wiemy o kannabinoidach (całkiem sporo), to, co wiemy o terpenach i ich działaniu na zwierzęta (mniej), i to, co wiemy o oddziaływaniu terpenów na organizm ludzki (jeszcze mniej). Profil terpenowy pozostaje użytecznym narzędziem różnicowania odmian i dokumentowania indywidualnej odpowiedzi, ale nie jest kartą charakterystyki leku. Wspólny mianownik pięciu omówionych mitów jest jeden: efekt całej rośliny, sąsiada chemicznego albo zdanie z dokumentu prawnego przypisano terpenowi, który go nie ma, a liczba „potwierdzających” źródeł rosła z każdym przepisaniem.

Nie warto zalecać mango przed waporyzacją. Nie warto obiecywać pacjentowi, że humulen ograniczy łaknienie; modyfikowalną zmienną jest stężenie THC. Warto pytać o astmę i POChP przed zaleceniem odmian pinenowych i rozważać u tych chorych drogę inną niż inhalacyjna, zamiast obiecywać rozszerzenie oskrzeli. Warto ostrzegać przed wkładami do waporyzacji o nieznanym składzie. I warto, to dotyczy także autorów materiałów edukacyjnych, przy każdym zdaniu o terpenie zadać trzy pytania: czy cytowane badanie dotyczy tego związku, tego gatunku i tej drogi podania. A czytając materiały branżowe, dodać czwarte: kto na tym twierdzeniu zarabia.

Pełne profile terpenów z odniesieniami do prac pierwotnych, z oznaczeniem, czy dane pochodzą od ludzi, zwierząt czy z badań in vitro, udostępniam bezpłatnie na TerpeneAtlas.org.

Deklaracja konfliktu interesów

Autorka prowadzi indywidualną praktykę lekarską w zakresie terapii konopnej i jest twórczynią bezpłatnej, edukacyjnej platformy TerpeneAtlas.org. 

Wersja popularnonaukowa tego tekstu, adresowana do pacjentów, ukazała się 26 września 2026 roku na portalu WeedNews.pl.

Piśmiennictwo

1. Schmitt S, Schaefer UF, Doebler L i wsp. Cooperative interaction of monoterpenes and phenylpropanoids on the in vitro human skin permeation of complex composed essential oils. Planta Med 2009;75(13):1381-5. PMID: 19507114.

2. Al-Mijalli SH, El Hachlafi N, Jeddi M i wsp. Unveiling the volatile compounds and antibacterial mechanisms of action of Cupressus sempervirens L., against Bacillus subtilis and Pseudomonas aeruginosa. Biomed Pharmacother 2023;167:115609. PMID: 37801906.

3. Heinlein A, Metzger M, Walles H i wsp. Transport of hop aroma compounds across Caco-2 monolayers. Food Funct 2014;5(11):2719-30. PMID: 24977259.

4. US Patent 10,206,888 B2. Cannabis-based therapeutic product for treatment of chronic pain. CMG Partners Inc. Zgłoszenie 13.04.2018, udzielony 19.02.2019.

5. Hu X, Yan Y, Liu W i wsp. Advances and perspectives on pharmacological activities and mechanisms of the monoterpene borneol. Phytomedicine 2024;132:155848. PMID: 38964157.

6. Wang P, Ma Y, Lu D i wsp. L-Borneolum attenuates ischemic stroke through remodeling BBB transporter function via regulating MFSD2A/Cav-1 signaling pathway. Brain Sci 2026;16(1). PMID: 41594832.

7. Abd-Eldayem AM, Ahmed Mohammed M. Pharmacological basis of Edaravone-Dexborneol neuroprotection. Curr Opin Pharmacol 2026;90:102661. PMID: 42647986.

8. Pino JA, Mesa J, Muñoz Y i wsp. Volatile components from mango (Mangifera indica L.) cultivars. J Agric Food Chem 2005;53(6):2213-2223. PMID: 15769159.

9. Li L, Ma XW, Zhan RL i wsp. Profiling of volatile fragrant components in a mini-core collection of mango germplasms from seven countries. PLoS One 2017;12(12):e0187487. PMID: 29211747.

10. Johnson MB, McKnight S, Taylor EP i wsp. The effects of β-myrcene on simulated driving and divided attention: a double-blind, placebo-controlled, crossover pilot study. Cannabis 2023;6(1):9-19. PMID: 37287732.

11. Walker EG, Lo KR, Pahl MC i wsp. An extract of hops (Humulus lupulus L.) modulates gut peptide hormone secretion and reduces energy intake in healthy-weight men: a randomized, crossover clinical trial. Am J Clin Nutr 2022;115(3):925-940. PMID: 35102364.

12. Walker E, Lo K, Tham S i wsp. New Zealand bitter hops extract reduces hunger during a 24 h water only fast. Nutrients 2019;11(11). PMID: 31766216.

13. Bitarafan V, Fitzgerald PCE, Poppitt SD i wsp. Effects of intraduodenal or intragastric administration of a bitter hop extract on upper gut motility, gut hormone secretion and energy intake in healthy-weight men. Appetite 2023;184:106490. PMID: 36781111.

14. Lela L, Carlucci V, Kioussi C i wsp. Humulus lupulus L.: evaluation of phytochemical profile and activation of bitter taste receptors to regulate appetite and satiety in STC-1 cells. Mol Nutr Food Res 2024;68(21):e2400559. PMID: 39388530.

15. Jenkins BW, Moore CF, Covey D i wsp. Evaluating potential anxiolytic effects of minor cannabinoids and terpenes after acute and chronic oral administration in rats. Cannabis Cannabinoid Res 2023;8(S1):S11-S24. PMID: 37721993.

16. Santiago M, Sachdev S, Arnold JC i wsp. Absence of entourage: terpenoids commonly found in Cannabis sativa do not modulate the functional activity of Δ9-THC at human CB1 and CB2 receptors. Cannabis Cannabinoid Res 2019;4(3):165-176. PMID: 31559333.

17. Schepetkin IA, Özek G, Özek T i wsp. Neutrophil immunomodulatory activity of farnesene, a component of Artemisia dracunculus essential oils. Pharmaceuticals (Basel) 2022;15(5):642. PMID: 35631467.

18. Raz N, Eyal AM, Fahoum-Khalefa N i wsp. Synergistic and additive terpene-THC interactions in cannabinoid CB1 and CB2 receptors. Biochem Pharmacol 2026;251(Pt 2):118185. PMID: 42349621.

19. Ribeiro M, Malheiro J, Grenho L i wsp. Cytotoxicity and antimicrobial action of selected phytochemicals against planktonic and sessile Streptococcus mutans. PeerJ 2018;6:e4872. PMID: 29888127.

20. Lima FJ, Brito TS, Freire WB i wsp. The essential oil of Eucalyptus tereticornis, and its constituents alpha- and beta-pinene, potentiate acetylcholine-induced contractions in isolated rat trachea. Fitoterapia 2010;81(6):649-655. PMID: 20302920.

21. Nielsen GD, Larsen ST, Hougaard KS i wsp. Mechanisms of acute inhalation effects of (+) and (−)-alpha-pinene in BALB/c mice. Basic Clin Pharmacol Toxicol 2005;96(6):420-428. PMID: 15910405.

22. Rufino AT, Ribeiro M, Judas F i wsp. Anti-inflammatory and chondroprotective activity of (+)-α-pinene: structural and enantiomeric selectivity. J Nat Prod 2014;77(2):264-269. PMID: 24455984.

23. Trantallidi M, Dimitroulopoulou C, Wolkoff P i wsp. EPHECT III: health risk assessment of exposure to household consumer products. Sci Total Environ 2015;536:903-913. PMID: 26277440.

24. Tang X, Cancelada L, Rapp VH i wsp. Emissions from heated terpenoids present in vaporizable cannabis concentrates. Environ Sci Technol 2021;55(9):6160-6170. PMID: 33825441.

25. Schwotzer D, Gigliotti A, Irshad H i wsp. Phytol, not propylene glycol, causes severe pulmonary injury after inhalation dosing in Sprague-Dawley rats. Inhal Toxicol 2021;33(1):33-40. PMID: 33441006.

26. Worth H, Dethlefsen U. Patients with asthma benefit from concomitant therapy with cineole: a placebo-controlled, double-blind trial. J Asthma 2012;49(8):849-853. PMID: 22978309.

27. Worth H, Schacher C, Dethlefsen U. Concomitant therapy with cineole (eucalyptole) reduces exacerbations in COPD: a placebo-controlled double-blind trial. Respir Res 2009;10:69. PMID: 19624838.

lek. Ewa Jastrzębska
lek.ewa.jastrzebska@gmail.com
Indywidualna Praktyka Lekarska Ewa Jastrzębska, terapia konopna
Autorka TerpeneAtlas.org