Historia konopi skrywa wiele nieoczekiwanych epizodów – od wielkich odkryć geograficznych, przez świat sztuki i finansów, po wpływ na ruchy religijne oraz strategie wojenne. W tej trzeciej odsłonie ciekawostek przybliżymy mniej znane aspekty historycznego wykorzystania tej rośliny.
Wprowadzenie
Konopie od niepamiętnych czasów towarzyszyły ludziom, pełniąc istotną rolę w żegludze, rzemiośle, malarstwie, a nawet w sferze duchowej. Ich znaczenie sięga epoki wielkich podróży morskich – nieprzypadkowo Krzysztof Kolumb zabrał je ze sobą na pokład swoich statków, dostrzegając ich szerokie możliwości zastosowania.
Uprawy konopi znajdowały swoje miejsce również na amerykańskich banknotach, stanowiły surowiec dla artystów, a w ruchu Rastafari stały się kluczowym elementem duchowej praktyki. Na przestrzeni wieków roślina ta subtelnie kształtowała dzieje ludzkości, a jej oddziaływanie jest widoczne nawet w dzisiejszych czasach.
Krzysztof Kolumb
Podróżnik, który jako pierwszy dotarł do Ameryki w epoce nowożytnej, wyruszając na swoją słynną wyprawę, miał na pokładzie znaczną ilość konopi lub ich nasion – zależnie od źródeł. Nasiona te zabrał ze względu na ich zdolność do szybkiego wzrostu oraz praktyczne zastosowania, takie jak produkcja lin czy papieru. Inne przekazy sugerują, że załoga mogła przewozić również psychoaktywne odmiany tej rośliny, wykorzystując je w celach relaksacyjnych bądź terapeutycznych.
Obecnie uważa się, że konopie trafiły na kontynent amerykański dzięki wyprawie Kolumba. Ponieważ rdzenne społeczności często stosowały rośliny w swojej medycynie, konopie z czasem znalazły miejsce w ich praktykach. Efektem tej historii jest dzisiejsza dominacja Ameryki Północnej na światowym rynku konopnym, stanowiąca około 90% globalnej produkcji.
Konopie na banknocie
16 listopada 1914 roku mieszkańcy Stanów Zjednoczonych po raz pierwszy mieli okazję zobaczyć nowy banknot o nominale 10 dolarów. Jego historyczna wartość dla nas, wynika głównie z grafiki umieszczonej na jednej ze stron. Ilustracja zatytułowana „Scena rolnicza w Manchester Township, hrabstwo York, Pensylwania” została zaprojektowana przez Clair Aubrey Houstona, znanego wówczas projektanta znaczków pocztowych.
Historycy zgodnie twierdzą, że przedstawione na banknocie rośliny to konopie – ich wysokość wyklucza możliwość, by były to pszenica lub len. Dodatkowym dowodem jest fakt, iż Pensylwania słynęła w tamtym okresie z rozległych upraw konopi.
Płótno
Od wieków powszechnie wykorzystywane przez artystów płótno ma swoje korzenie właśnie w konopiach. Już w XIII wieku pojawiło się anglo-francuskie określenie „canevaz” oraz starofrancuskie „canevas”, odnoszące się do materiału wytwarzanego z tej rośliny.
Uważa się, że oba te słowa wywodzą się od łacińskiego „cannapaceus”, oznaczającego „zrobiony z konopi”, które z kolei pochodzi od starogreckiego „κάνναβις” (cannabis).
Rastafari
Jamajski ruch Rastafari, powstały w latach 30. XX wieku, nierozerwalnie wiąże się z używaniem konopi, które w tej kulturze noszą nazwę „ganja”. Dla wyznawców Rastafari marihuana nie jest zwykłą używką, lecz świętym darem, wspierającym medytację, duchowe przebudzenie oraz kontakt z Jah – boską siłą, w którą wierzą.
Ich wiara opiera się na interpretacji biblijnych fragmentów, takich jak Psalm 104:14, który mówi o roślinach ofiarowanych ludziom przez Boga. Ganja jest palona podczas rytualnych spotkań zwanych „groundation”, gdzie wspólna refleksja i śpiew mają prowadzić do głębszej harmonii oraz wewnętrznego spokoju.
Kluczową postacią w tej wierze jest cesarz Etiopii Haile Selassie I, uznawany za wcielenie Boga (Jah) oraz prawowitego dziedzica linii króla Dawida. Jego koronacja w 1930 roku została uznana przez Rastafarian za spełnienie biblijnych proroctw, a Etiopia stała się dla nich duchową ojczyzną. W przeciwieństwie do niej stoi „Babilon” – symbol ucisku, materializmu i niesprawiedliwości Zachodu, który według Rastafarian odciąga ludzi od prawdziwej duchowości. W tym kontekście konopie są narzędziem umożliwiającym oderwanie się od iluzji Babilonu i osiągnięcie duchowej świadomości. Niektórzy wyznawcy ruchu twierdzą, że śmierć Haile Selassie I została sfingowana przez siły Babilonu, a on sam ukrywa się w sercu Afryki, czekając na odpowiedni moment, by poprowadzić swój lud do ziemi obiecanej.
Hemp for Victory
Pod takim tytułem w 1942 roku ukazał się czarno-biały film propagandowy, stworzony przez Departament Rolnictwa USA. Jego celem było zachęcenie amerykańskich rolników do zwiększenia upraw konopi na potrzeby wojenne. W konsekwencji przepisy zawarte w Marihuana Tax Act z 1937 roku zostały czasowo złagodzone, by umożliwić produkcję lin dla marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych.
Po zakończeniu wojny uprawa konopi ponownie została zakazana, a rząd przez dekady zaprzeczał istnieniu filmu. Dopiero w 1989 roku odnaleziono dwie kopie na kasetach VHS, które trafiły do Biblioteki Kongresu. Obecnie film można obejrzeć publicznie w serwisie YouTube.
Podsumowanie
Konopie od wieków pełniły rolę surowca, symbolu i narzędzia wykorzystywanego przez różne kultury. Pojawiały się na pokładach żaglowców odkrywców, na banknotach, w malarstwie oraz w systemach wierzeń religijnych. Pomimo zmieniających się poglądów na temat tej rośliny, jej wpływ na historię ludzkości jest niezaprzeczalny. Współcześnie, gdy ponownie dostrzegamy jej zalety, konopie powracają do łask, zarówno w gospodarce, jak i w społeczeństwie, otwierając nowy rozdział w swojej długiej i fascynującej historii.
Źródła
- https://cannabisnews.pl/kto-znany-z-historii-palil-trawke/
- https://en.wikipedia.org/wiki/Canvas
- https://en.wikipedia.org/wiki/Hemp_for_Victory
- https://erakonopi.pl/czy-wiesz-ze-na-banknocie-10-dolarowym-z-1914-roku-sa-konopie%2C239
- https://holenderskiskun.pl/blog/10-postaci-historycznych-ktore-prawdopodobnie-palily-marihuane-czesc-ii
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Ruch_Rastafari


